UNUTULMA HAKKI

HAKKIN KONUSU

Kişisel verisi internette yer alan kişilerin, arama sonuçlarında kendi adlarıyla bağlantılı olmamasını isteme hakkında unutulma hakkı denilmektedir. Kişiler kendisi hakkında internette yer alan gereksiz, yetersiz veya ilgisiz bilgileri yahut yayımlanmasından sonra kendisi ile çelişkili verilerin arama motorlarında kendileri ile bağlantısının kaldırılmasını talep etmektedir.

HAKKIN SUJESİ

Unutulma hakkının süjesi özel kişilerdir. Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın birçok kararında unutulma hakkından yalnızca gerçek kişilerin yararlanacağı böyle bir hakkın tüzel kişiler bakımından kullanılamayacağına değinilmiştir. Unutulma hakkının doğuş felsefesinin temelinde gerçek kişiler varsa da ilgili haktan bazı durumlarda tüzel kişiler de faydalanabilmektedir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi “şeref ve şöhrete saygı hakkı” çerçevesinde Comingersoll S. A. V. Portekiz davasında ve Özdep v. Türkiye davasında davacılar lehine manevi tazminata hükmetmiştir. Doktrinde tüzel kişilerin bu haktan sınırlı olarak yaralanmasına dair görüşler vardır. Yine Yargıtay’ın bazı kararlarının bu yönde olduğu da bilinmektedir.

  UNUTULMA HAKKININ YÜKÜMLÜSÜ

                   Unutulma hakkının yükümlüsü öncelikle arama motorlarıdır. Arama motorları, kişilerin unutulma hakkı kapsamındaki başvurularını reddedecek olurlarsa bu durum bir uyuşmazlık konusu olarak mahkemelere ve ulusal koruma ajanslarına taşınabilir.

KARŞILAŞTIRMALI HUKUKTAKİ YERİ

1.Arjantin

                        Unutulma hakkının dünyada ilk olarak tartışıldığı ülkelerden birisi Arjantin’dir. Arjantin’de oyuncular, mankenler, şarkıcılar ve sporcular arama motorlarına karşı birçok dava açmışlardır. Açılan bu davaların en ünlüsü ünlü şarkıcı Virginia Da Cunha tarafından açılmıştır. Ünlü şarkıcı kendi facebook, twitter gibi sosyal medya hesaplarından paylaştığı fotoğraflarını eskortluk, pornografik yayınlar yapan sitelerde görmüş ve Google, Yahoo gibi arama motorlarına karşı 200.000 Arjantin Pesosu değerinde maddi ve manevi tazminat davası açmıştır

2.Almanya

1982 yılında Alman Parlamentosu tarafından nüfus sayımının ne şekilde yapılacağına ilişkin çıkarılan kanun nedeni ile anayasaya uygunluk denetimi yapılmış ve bu düzenlemenin önüne geçilmiştir. Bu dava Alman Federal Anayasa Mahkemesinin 1983 tarihindeki kararı ile nüfus sayımı davası olarak anılmıştır. Söz konusu kararın gerekçesi unutulma hakkının var oluş felsefesi hakkında oldukça önemlidir.

3.Fransa

Unutulma hakkı Fransa’da 2009 yılı itibari ile literatüre girmeye başlamış 2010 yılında yapılan anlaşmalarla hukuki zemin kazanmıştır. Fransa veri koruma alanında öncü ülkelerden biri haline gelmiştir. Dijital işlerden sorumlu devlet bakanlığı nezdinde Fransa’da yeni bir yasa taslağı hazırlanmıştır. Bu yasa 7 Ekim 2016 tarihi itibari ile yürülüğe girmiş olup arama motorlarının yükümlülüklerini artırmış, yüksek cezai müeyyideler getirmiştir.

3.Avrupa Birliği

Unutulma hakkı, 1989 yılında Avrupa Konseyinin veri koruma uzmanlarından oluşan komite tarafından dolaylı olarak ele alınmıştır. Hakkın Fransa’da yasal zemine taşınması Avrupa Birliği’ni etkisi altına alır ve 2012 yılında tüm Avrupa Birliği’nde geçerli olacak bir Avrupa Genel Veri Koruma Tüzüğü yapılmak istenir. Tüm bu gelişmelerle beraber Avrupa Adalet Divanı’nın 13 Mayıs 2014 tarihinde karara bağladığı Agencia Espenola de Proteccion de Datos, Mario Costeja Gonzalez v. Google Spain Sl, Google İnc. Davası unutulma hakkında ilişkin en önemli yargı kararı olarak bilinmektedir.

4.Amerika Birleşik Devletleri

ABD’nin unutulma hakkında bakış açısı Avrupa’ya kıyasla oldukça farklıdır. Amerikan mahkemeleri ifade özgürlüğüne ilişkin oldukça liberal bir bakış açısına sahiptir. Söz konusu liberal bakış açısı ABD’nin temel değerlerinden olduğundan unutulma hakkının ABD’de uygulanması Avrupa’ya kıyasla daha sınırlı olacaktır.

5.Türkiye Cumhuriyeti

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu’nun 2014/4-56 E, 2015/1679 K, sayılı 17/06/2015 tarihli ilamı ile unutulma hakkı Türk hukukunda uygulanmaya başlamıştır. Anayasa Mahkemesinin 03/03/2016 Tarih ve 2013/5653 başvuru numaralı N.B.B başvurusunun karara bağlanması ile unutulma hakkının hukukumuzdaki yeri sağlamlaşmıştır. 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanununun 24/03/2016 tarihinde yürürlüğe girmesi ile beraber unutulma hakkı mevzuatımızda yasal temele haiz olmuştur. Doktrinde 6698 sayılı Kanunun 7 ve 11. Maddelerinin doğrudan unutulma hakkı ile ilişkilendirildiği gözlemlenmektedir.

6.Rusya

Unutulma hakkı 2016 yılında beri Rusya’da uygulama alanı bulmaktadır. Hakkın uygulanma ve kanuni temeli hakkında Avrupa’ya göre farklılıklar bulunmaktadır. Bu farklılıklar nedeni ile pek çok eleştiri yapılmaktadır.

7.Hollanda

Avrupa Birliği Adalet Divanı tarafından unutulma hakkına ilişkin verilen karar neticesinde uygulama alanı bulmaya başlamıştır.

TÜRK HUKUKU İLE İLGİLİ GÜNCEL MEVZUATLAR

  1. Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (8. Madde)
  2. TC Anayasası (17/1,20,135,136)
  3. 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu (135,136)
  4. 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu
  5. Türk Medeni Kanunu (8,24)
  6. 5651 Sayılı Internet Ortamında Yapılan Yayınların Düzenlenmesi ve Bu Yayınlar Yoluyla İslenen Suçlarla Mücadele Edilmesi Hakkında Kanun

KONU İLE İLGİLİ TÜRK HUKUKUNDAKİ GÜNCEL İÇTİHATLAR

  1. Hukuk Genel Kurulu’nun 17.06.2015 tarihli, 2014/4-56 E. ve 2015/1679 K. sayılıkararı
  2. Yargıtay 19. CD Karar Tarihi: 24.09.2018 Esas No:2018/3318 Karar No:2018/9281
  3. Yargıtay 19. CD Karar Tarihi: 05.07..2018 Esas No:2018/3164 Karar No:2018/8234
  4. Anayasa Mahkemesinin 03/03/2016 Tarih ve 2013/5653 başvuru numaralı N.B.B başvurusu
  5. Anayasa Mahkemesi 4/10/2017 tarihli, başvuru no:2014/1808 G.D. Başvurusu
  6. Anayasa Mahkemesi 4/10/2017 tarihli, başvuru no:2014/4141 Asım Bayar ve Veysel Bayar Başvurusu
  7. Anayasa Mahkemesi 4/10/2017 tarihli, başvuru no:2014/18260 G.D. Aslı Alp Şükrü Alp Başvurusu
  8. Anayasa Mahkemesi 5/10/2017 tarihli, başvuru no:2014/17943 Fahri Göncü Başvurusu
  9. Anayasa Mahkemesi 5/10/2017 tarihli, başvuru no:2014/16026 Gözde Yiğit Başvurusu

Kaynakça:

Can Yavuz, İnternetteki Arama Sonuçlarından Kişisel Verilerin Kaldırılması Unutulma Hakkı, Seçkin Yayıncılık Nisan

Hukuk Genel Kurulu’nun 17.06.2015 tarihli, 2014/4-56 E. ve 2015/1679 K. sayılıkararı

Yargıtay 19. CD Karar Tarihi: 24.09.2018 Esas No:2018/3318 Karar No:2018/9281

Yargıtay 19. CD Karar Tarihi: 05.07..2018 Esas No:2018/3164 Karar No:2018/8234

Anayasa Mahkemesinin 03/03/2016 Tarih ve 2013/5653 başvuru numaralı N.B.B başvurusu

Anayasa Mahkemesi 4/10/2017 tarihli, başvuru no:2014/1808 G.D. Başvurusu

Anayasa Mahkemesi 4/10/2017 tarihli, başvuru no:2014/4141 Asım Bayar ve Veysel Bayar Başvurusu

Anayasa Mahkemesi 4/10/2017 tarihli, başvuru no:2014/18260 G.D. Aslı Alp Şükrü Alp Başvurusu

Anayasa Mahkemesi 5/10/2017 tarihli, başvuru no:2014/17943 Fahri Göncü Başvurusu

Anayasa Mahkemesi 5/10/2017 tarihli, başvuru no:2014/16026 Gözde Yiğit Başvurusu

Mustafa Karataş

Yorumlar kapalı.